Adoptie

Adoptie is letterlijk het aannemen van een kind. Het belangrijkste kenmerk van adoptie is dat de familieband met de geboorteouders door de adoptie verbroken wordt. Een adoptiekind is dus na het door de rechter uitspreken van de adoptie het kind van zijn adoptieouders. Er ontstaat een nieuwe, wettelijk geldende familieband, met alle rechten en plichten die daarbij horen.

Ieder kind heeft recht om op te groeien in een gezin. Dat is vastgelegd in de Internationale Verklaring van de Rechten van het Kind. Adoptie kan een mogelijkheid zijn om een kind dat niet bij zijn geboorteouders op kan groeien, toch een gezin te bieden. Pas als duidelijk is dat een kind niet door naaste familieleden kan worden opgevangen en er ook in het land van herkomst geen geschikt pleeg- of adoptiegezin is, komt adoptie naar het buitenland als mogelijkheid in aanmerking.

Interlandelijke en binnenlandse adoptie

Verreweg de meeste adoptiekinderen komen uit het buitenland. Het gaat om kinderen die om de een of andere reden afgestaan zijn door hun geboorteouders. Vaak speelt een gebrek aan geld een rol, maar ook culturele factoren, bijvoorbeeld een taboe op ongehuwd moederschap of de eenkindpolitiek in China. Soms zijn de geboorteouders uit de ouderlijke macht ontzet omdat zij hun kind(eren) verwaarloosden of misbruikten.

Binnenlandse adoptie komt in Nederland niet vaak meer voor. De laatste jaren worden ongeveer vijftien kinderen per jaar ter adoptie afgestaan. Tot halverwege de jaren zeventig was dat aantal veel hoger. Vanaf die tijd nam in Nederland het aantal ongewenste zwangerschappen af. De seksuele voorlichting verbeterde en het gebruik van voorbehoedsmiddelen nam toe. Het taboe op ongehuwd moederschap nam af. De voorzieningen om als alleenstaande moeder een kind op te voeden, verbeterden.

Gesloten en open adoptie

Bij interlandelijke adoptie is er meestal sprake van gesloten adoptie. Bij gesloten adopties worden de banden en contacten tussen het kind en de geboorteouders volledig doorgesneden. Gegevens over de geboorteouders worden opgeborgen in een dossier dat zonder hun toestemming niet voor het kind toegankelijk is.
Open adopties komen tot stand door een actieve bemoeienis van de geboorteouders. Zij hebben een stem bij het bepalen van de keuze van de adoptieouders voor hun kind. Ook na het afronden van de adoptieprocedure blijven ze in beeld. Er is geregeld contact met het kind en zijn adoptieouders, soms nemen de geboorteouders zelfs een deel van de opvoeding van het kind voor hun rekening. Open adoptie is eenvoudiger te realiseren bij binnenlandse adoptie dan bij interlandelijke adoptie. Net als in veel landen is open adoptie in Nederland wettelijk gezien niet mogelijk.

De adoptiedriehoek

De drie partijen die betrokken zijn bij adoptie: de geboorteouders, de geadopteerde en de adoptieouders, worden ook wel de adoptiedriehoek genoemd. Vroeger lag het accent bij adoptie op het verbreken van banden en contact, tegenwoordig krijgt het verbinden meer nadruk. De adoptiedriehoek is door de aandacht voor openheid bij adoptie steeds minder alleen maar een theoretisch model. Steeds vaker hebben de leden van de adoptiedriehoek contact met elkaar.