‘Dromen zijn mooi materiaal om mee aan de slag te gaan’

Tekst: Machteld Stilting

Adoptievoorzieningen krijgt regelmatig meldingen over kinderen met slaapproblemen. Niet zelden spelen nachtmerries daarbij een belangrijke rol. Vooral in de beginperiode, als het kind nog niet zo lang in Nederland is. Logisch, vindt nazorgmedewerkster Chris Thie: ‘Adoptiekinderen hebben vaak zo veel meegemaakt en zo veel verloren: hun biologische ouders, verzorgers, vriendjes, geuren… Dat moet verwerkt worden. Wat je los hebt moeten laten, komt vaak ’s nachts terug.’

Chris Thie

Hoe vervelend en vermoeiend ook, adoptieouders moeten er volgens Chris Thie rekening mee houden dat het er gewoon bij hoort: een zeer onrustige slaapperiode als het adoptiekind net in Nederland is. Vooral bij wat oudere kinderen komt het voor. “Die hebben de veranderingen in hun leven bewuster meegemaakt. Het verwerken daarvan gebeurt vaak ’s nachts in de vorm van dromen.” Als die dromen nachtmerries worden, kan dat leiden tot slaapproblemen. Het kind wordt wakker van zo’n nare droom en durft niet meer te slapen. Of de ervaringen van nachtmerries zorgen ervoor dat het kind ertegen opziet om überhaupt te gaan slapen. Thie: “Wat een kind op zo’n moment het meeste nodig heeft, is nabijheid en geruststelling.” Het is altijd even zoeken naar wat het beste werkt: bij je kind blijven totdat het inslaapt, het bij je in bed nemen, op een matras op armlengte afstand naast zijn of haar bedje liggen… “Als het kind maar weet dat het niet alleen is. Dat werkt op zo’n moment het meest verzachtend.”

Vastzittend trauma

De meeste adoptieouders weten of vermoeden dat het kind een heftige periode achter de rug heeft, vaak vol met traumatische gebeurtenissen. Ouders voelen zich dan vaak onzeker en denken dat hun kind therapie nodig heeft. Dat snapt Thie volledig. Toch adviseert Adoptievoorzieningen om eerst te focussen op het ontwikkelen van de band thuis. “De geruststelling die van de ouders komt, werkt het sterkst.” Als de hechting op gang komt en het kind veiligheid ervaart door de nabijheid van de ouders, nemen angstige dromen vaak af.
Als de slaapproblemen hardnekkig blijken en het hechtingsproces stagneert, kan er sprake zijn van een vastzittend trauma, is de ervaring van Thie. In zo’n geval adviseert ze om samen met een professional te bekijken of traumabehandeling nodig is. En of het er al het juiste moment voor is: “In de periode van de traumabehandeling is het voor het kind én de ouders prettig als er een voldoende veilige basis is om het kind goed te kunnen ondersteunen.” Zo’n moment kiezen is lastig: “Het is een beetje dubbel. De hechting kan achterblijven omdat er een trauma zit, maar om een traumabehandeling goed te laten verlopen is er een zekere mate van hechting noodzakelijk.”

Puzzelstukjes

Dromen zijn niet alleen een last, maar ook mooi materiaal om mee aan de slag te gaan. “Ze geven inzicht in waar je kind ’s nachts mee bezig is.” Vaak is het moeilijk vast te stellen wat echt gebeurd is en wat gebaseerd is op fantasie. Thie merkt dat ouders graag de waarheid willen achterhalen. Op zoek zijn naar puzzelstukjes van de periode waar ze niet bij zijn geweest. Ze gissen: verzint hij dit, heeft hij een enge film gezien, is het waargebeurd? Het maakt ze vaak onzeker. Thie: “Het kan inderdaad dat er dingen door elkaar zijn gaan lopen. De grens tussen droom en waarheid vervaagt. Maar dat maakt in wezen niet uit. De gevoelens die erachter zitten, zijn namelijk wel gelieerd aan wat echt gebeurd is. Ze geven handvatten voor rouw en verwerking.” Het gaat er volgens Thie om dat het kind zich gesteund voelt in die gevoelens. Zelfs kinderen die niet willen vertellen waarover ze gedroomd hebben kun je daarom helpen. “Je kunt samen met je kind bedenken wat zou kunnen helpen om minder bang of verdrietig te zijn. Iets troostends of een uitlaatklep als samen een tekening maken of een liedje zingen. Of gezellig samen in bad gaan. Je hebt geen details nodig. Het gaat erom het gevoel te erkennen, begrip te tonen en geborgenheid te geven.”

Naar het hier en nu halen

Misschien gaan de angstige dromen nooit helemaal weg. Het verleden van adoptiekinderen is niet uit te wissen. Maar je kunt wel proberen het kind naar het hier en nu te halen, meent Thie. “Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Je was daar heel bang en dat is vervelend hè, schat? Kom maar, nu ben je hier, je bent nu veilig bij ons, wij zorgen voor jou.’ Op die manier kun je je kind omhullen met alle mooie dingen die je het wilt geven. Je erkent de angst en biedt troost en geborgenheid. En het is tegelijkertijd een mooie stap in de richting van een goede hechting.”