‘Haar zelfvertrouwen is gegroeid’

Vooruitlopend op de gang naar de kleuterschool leek het Kim Kugler verstandig om video-interactiebegeleiding aan te vragen voor haar dochter Nyah. Eigenlijk draait het jonge gezin al drie jaar heel goed, maar sinds de zomervakantie vorig jaar was Nyah onrustiger. Dus voor ze zo meteen naar school moet, zijn wat tips van een deskundige wellicht handig, dacht Kim toen. Het werd video-interactiebegeleiding gericht op gehechtheid (VIB-G).

Kim (42) adopteerde Nyah (4,5) als alleenstaande moeder. Samen met haar moeder Chris ging ze naar Nigeria om het destijds acht maanden oude meisje op te halen. De twee vrouwen beleefden er een heftige tijd. Kim kreeg malaria en was doodziek. En telkens bleek er weer iets veranderd aan de procedure, waardoor Nyah geen paspoort kreeg en het onmogelijk was om naar huis te gaan.
Na drie maanden kwam alles uiteindelijk rond en vlogen de drie dames naar Nederland. Kims nieuwe partner Leon (37) kwam erbij en samen met Nyah vormen ze inmiddels al enkele jaren een hecht gezin.
Bij binnenkomst in de woonkamer van de familie wordt meteen duidelijk dat Afrika nadrukkelijk een rol speelt in hun leven. De roots van Nyah zijn onder meer te zien aan een zilveren kunstwerkje aan de muur, gemaakt door de Yoruba, de stam van Nyah. In de speelhoek staat een tipitentje van stof met Nigeriaanse print en een Ghanees dekentje bedekt de pop in de poppenwagen.
Oma Chris woont vlakbij en is nog steeds heel nauw betrokken. Ze heeft een eigen kinderdagverblijf waar Nyah een paar dagen per week kwam. Sinds het meisje op de kleuterschool zit, is haar oma daar een van de overblijf‘moeders’ geworden.

Woede-uitbarstingen na vakantie

Tijdens het verblijf in Nigeria waren Kim en Chris heel close met vier echtparen uit Zweden die ook hun adoptiekind gingen ophalen. Een tijdlang zaten ze ook in hetzelfde onderkomen. “Met hen hebben we een ontzettend goede band opgebouwd. De kinderen zien elkaar als een soort familie, drie ervan hebben bij Nyah in hetzelfde tehuis gezeten. Mede daarom waren we in de zomer op vakantie gegaan naar Zweden. Voor de trip hadden we netjes de weken en de dagen tot vertrek afgeteld, zodat Nyah goed voorbereid van huis kon gaan. Maar onderweg en voor de terugreis hebben we daar niet aan gedacht en we maakten een rondreis. Twee nachtjes hier, drie dagen daar. Achteraf bezien misschien niet zo verstandig.”
“Bij thuiskomst kreeg Nyah woede-uitbarstingen die ze nooit eerder had gehad. Ze sliep plotseling ook slechter. Toen we een avond naar een feestje zouden gaan barstte de bom. Een meisje dat ze goed kende kwam oppassen, maar Nyah werd compleet hysterisch toen ze haar zag en begreep dat ik weg zou gaan. Ze raakte totaal in paniek, dat had ik nog niet meegemaakt. Het was afschuwelijk, ik ben die avond uiteraard niet meer van huis gegaan. Dat was het moment waarop ik dacht: ik ga hulp zoeken. Want ik wilde juist dat ze stevig in haar schoenen stond als ze naar de kleuterschool ging. Dat ze daar een goede start zou maken. Je hoort toch vaak dat geadopteerde kinderen dan een terugslag krijgen.”

‘We zijn er voor je’

Kim belde voor overleg met de advieslijn van Adoptievoorzieningen en kreeg het voorstel om met Nyah video-interactiebegeleiding gericht op gehechtheid (VIB-G) te gaan doen. Dat betekent onder meer dat er een hulpverlener aan huis komt die niet alleen gesprekken voert, maar ook filmt en vervolgens mede aan de hand van de beelden opvoedondersteuning geeft. Kim: “Waarom niet? dacht ik, laat maar komen. Het leek me fijn om iemand te spreken die gespecialiseerd is in adoptie. Want als ik met andere ouders praat over dingetjes waar ik met Nyah tegenaan loop, zeggen ze vaak snel: ‘Ach, dat doet die van ons ook.’ Dat zal vaak ook zeker zo zijn, maar bij een adoptiekind ligt het soms toch net even anders. Meestal werkt het prima als ik mijn gevoel en gezond verstand volg. Desondanks vond ik het fijn dat een adoptiedeskundige even met ons mee zou kijken. Je weet nooit, misschien heb ik toch iets over het hoofd gezien.”
De insteek was wat betreft Kim en de hulpverlening positief: “Ze zeiden: ‘Wat valt er te verbeteren? Daar gaan we naar kijken.’” Dat bleken eigenlijk ‘slechts’ kleine dingetjes. Kim: “We gingen eerst even terug naar de basis. Dagelijkse dingen duidelijk benoemen zoals echt uitspreken: we zijn er voor je. En keer op keer vertellen waar je heen gaat, wat je gaat doen. Dat benoemen deden we al, maar het kon beter. Als ze van tafel loopt, moet ik niet zeggen: ‘Blijf zitten’ maar: ‘Ik zie dat je opstaat, ik wil graag dat je terugkomt en blijft zitten.’ Geloof het of niet, dat werkt. Het gaf heel veel respons, meteen. En het geeft heel veel rust.”

Soms van de regels afwijken

“We hebben ook voor de hele week een planning per dag gemaakt en elke avond wordt de dag geëvalueerd. Een tip was om Nyah wat meer te volgen, ook als ze van de regels af wilde wijken. Bijvoorbeeld als we een spelletje deden, vond ik het belangrijk dat het ging zoals het hoorde, maar waarom eigenlijk? ‘Doe het soms zoals zij het wil, waarom niet? Volg haar iets meer’, luidde het advies. Zo zijn er meer dingetjes waar we sinds de begeleiding veel bewuster op letten. Duidelijk werd ook dat het een pittig kind is met een eigen wil. Ze neemt ook niet zomaar iets van je aan. Als ze appelsap wil hebben en ik zeg: ‘Dat hebben we niet meer, het is op’, dan gelooft ze dat niet en gaat ze zelf in de koelkast en bij de voorraad kijken om te zien of het klopt wat ik zeg. Prima, wat mij betreft. Ze durft ook verder voor ons uit te lopen en dingen aan anderen te vragen. Al met al kan ik zeggen: haar zelfvertrouwen is absoluut verbeterd, ze durft nu veel meer dan voorheen.”
En hoe gaat het op school? “Goed! Meteen toen ze vier jaar werd, is ze stap voor stap ingestroomd. Ze vindt het leuk en ze doet het goed. De bouwstenen van hechting waren eigenlijk een beetje naar de achtergrond verdwenen. Nu zijn we ons daar weer iets bewuster van en als er iets is, vragen we ons af: komt dit door de adoptie of is dit ‘gewoon’ de leeftijd? Zonder dat we het probleem groter willen maken dan het is, kunnen we stellen: vaak is het bij ons toch anders dan bij haar leeftijdsgenootjes. Door dit tijdig het onderkennen en dankzij de videotraining hebben we haar een fijne schoolstart kunnen geven.”

Wat is VIB?

Video-interactiebegeleiding  is een vorm van kortdurende opvoedingsondersteuning met behulp van video-opnamen. Bij Adoptievoorzieningen is deze methode specifiek toegespitst op adoptiegezinnen. Hierbij staat gehechtheid centraal. Daarom heet deze vorm van hulpverlening bij Adoptievoorzieningen: video-interactiebegeleiding gericht op gehechtheid (VIB-G).
Kinderen die zich lang onveilig hebben gevoeld, kunnen soms onduidelijke signalen uitzenden om contact te leggen of om te laten weten wat ze willen. Soms vragen zij op een heel onhandige manier om aandacht. Het lijkt dan alsof ze het tegenovergestelde willen van wat ze eigenlijk nodig hebben. De videocamera legt vast hoe ouders en kind met elkaar contact maken, houden en zoeken. Door de beelden te bekijken worden de signalen van het kind vaak duidelijk en zijn ze eerder te herkennen en beter te begrijpen.
Daarvoor wordt een korte video-opname gemaakt van een gezinsactiviteit in huis en/of op school. De video-interactiebegeleidster bespreekt de beelden op een later moment samen met de ouders en geeft suggesties om het contact met het kind uit te bouwen. Een traject bestaat uit maximaal vier keer filmen en vier keer nabespreken.